Etyka Redaktorsko-Dziennikarska
Zasady te dotyczą wszystkich portali, będących częścią kooperatywy jak i są aplikowalne do wszystkich nowych portali, jakie mogą być zakładane w ramach kooperatywy.
I. MISJA I PODSTAWOWE CECHY
1.1. Misja Portalu
Celem naszych portali regionalnych jest budowanie przyjaznej internetowej przestrzeni dla regionów, w ramach których funkcjonują, dostarczając rzetelnych treści edukacyjnych, kulturalnych i informacyjnych, które promują region zarówno wśród mieszkańców, jak i osób spoza niego.
1.2. Główne Cechy Podstawowe
- Tożsamość – portal musi działać w obrębie wybranego regionu, co winno być zaznaczone wyraźnie w jego nazwie i opisie;
- Niezależność – portal musi działać niezależnie, nie będąc własnością prywatną, nie zarabiając na reklamach, materiałach sponsorowanych ani sprzedaży danych użytkowników;
- Otwartość – treści na portalu powinny być w pełni bezpłatne, otwarte, łatwo dostępne bez względu na platformę oraz przystępne dla każdego człowieka;
- Rzetelność – działalność portalu powinna być jawna, informacje publikowane powinny być zweryfikowane i w miarę możliwości ze wskazaniem ich źródła, jeżeli ono występuje;
- Oddolność – portal powinien być przez społeczność dla społeczności i każdy chętny powinien mieć możliwość zaangażowania się w budowanie projektu. Portal nie powinien być nigdy własnością prywatną;
- Prospołeczność – portal winien poruszać sprawy społeczności lokalnej, zapewniać jej możliwość wypowiedzi oraz wkładu w lokalną kulturę za pośrednictwem portalu.
II. ZASADY REDAKCYJNE
2.1. Rzetelność
2.1.1. Każdy artykuł musi być oparty na sprawdzonych źródłach. Przy publikacji faktów historycznych należy odnosić się do archiwów, dokumentów lub potwierdzonych materiałów.
2.1.2. W przypadku artykułów opartych na materiałach zewnętrznych (np. tłumaczenia, goście autorzy) należy jasno wskazać oryginalne źródło i uzyskując stosowną zgodę na publikację.
2.1.3. Błędy należy natychmiast korygować, a w przypadku istotnych zmian dodawać informację o aktualizacji z datą i opisem wprowadzonych poprawek.
2.2. Transparentność
2.2.1. Autorzy tekstów powinni być identyfikowalni poprzez publikowanie nazwisk lub pseudonimów.
2.2.2. Portal ujawnia zasady finansowania działalności.
2.3. Obiektywizm
2.3.1. W kwestiach spornych lub kontrowersyjnych należy przedstawić różne perspektywy, dając głos zainteresowanym stronom.
2.3.2. Felietony i opinie mogą wyrażać stanowisko autora, jednak muszą być wyraźnie oddzielone od dziennikarstwa faktograficznego.
2.3.3. Należy unikać sensacjonizmu – doniesienia o wydarzeniach winny być proporcjonalne do ich faktycznego znaczenia dla społeczności.
2.4 Proces redakcyjny
2.4.1. Portal powinien mieć wyznaczony sztab redakcyjny na czele z redaktorem naczelnym.
2.4.2. Redaktor naczelny jest głównym przedstawicielem portalu, jednak cały proces decyzyjny oraz zarządzanie portalem odbywa się wewnątrz redakcji w sposób kolektywny.
2.4.3. Redakcja w sposób kolektywny decyduje o swoim składzie, podziale obowiązków oraz wyborze redaktora naczelnego.
III. ZASADY ETYCZNE W STOSUNKU DO OSÓB
3.1. Poszanowanie Prywatności
3.1.1. Imiona i nazwiska osób prywatnych powinny być publikowane wyłącznie za ich zgodą lub gdy ich tożsamość ma bezpośrednie znaczenie publiczne.
3.1.2. Zdjęcia osób powinny być używane z uwzględnieniem ich zgody, chyba że przedstawiają one zdarzenia publiczne o charakterze ogólnospołecznym.
3.1.3. W sytuacjach dotyczących ofiar przestępstw, tragedii lub wydarzeń traumatycznych należy zachować szczególną delikatność i szacunek.
3.2. Unikanie Szkodzenia
3.2.1. Nie należy publikować treści, które mogą narazić osoby na dostrzegalną krzywdę – fizyczną, psychiczną lub finansową.
3.2.2. W artykułach dotyczących problemów społecznych (np. bezpieczeństwo dzieci, kryzysy) należy unikać detali, które mogłyby zaszkodzić poszkodowanym.
3.2.3. Komentarze i materiały użytkownika muszą być moderowane w celu spełniania Zasad Społeczności.
IV. KATEGORYZACJA TREŚCI
4.1 Podział na kategorie
4.1.1. Na portalu winny zostać wyróżnione osobne kategorie oraz podkategorie w celu uporządkowania treści.
4.1.2. Kategorie można tworzyć ze względu na rodzaj treści lub często powtarzającą się tematykę wśród treści różnego rodzaju.
4.1.3. Powinno się dążyć do wyodrębniania kategorii tylko w przypadkach, kiedy jest faktyczne zapotrzebowanie, tak więc powinno się dążyć do jak najmniejszego poziomu skomplikowania systemu kategorii na portalu.
4.1.4. Tworzenie kolejnych kategorii powinno być motywowane zapotrzebowaniem wśród czytelników do ułatwienia wyszukiwania treści bez konieczności algorytmów profilujących, szanując tym samym prywatność użytkowników.
4.1.5. Głównymi kategoriami na portalu powinny być:
- kategorie informacyjne (wiadomości, informacje, ogłoszenia itp.);
- kategorie regionalistyczne (kultura, historia itp.);
- kategorie społecznościowe (tj. treści tworzone przez społeczność).
4.1.6. Portal powinien posiadać sekcje dla treści rozwijanych przez społeczność ze stosownymi dla nich kategoriami, w zależności od rodzaju treści.
4.2. Treści Historyczne i Kulturowe
4.2.1. Artykuły historyczne muszą opierać się na wiarygodnych źródłach – archiwach, badaniach naukowych, dokumentach muzealnych.
4.2.2. Kontekst historyczny powinien być przedstawiony rzetelnie, unikając uproszczeń lub jednostronnej interpretacji.
4.2.3. Należy promować lokalną kulturę – wspominać o twórcach, wydarzeniach, inicjatywach kulturalnych i ich znaczeniu dla regionu.
4.3. Wiadomości Lokalne
4.3.1. Priorytetem są wydarzenia mające bezpośredni wpływ na życie mieszkańców (transport, infrastruktura, usługi publiczne, bezpieczeństwo).
4.3.2. Informacje o działaniach władz lokalnych powinny być weryfikowane u źródła i przedstawione z uwzględnieniem kontekstu.
4.3.3. Portal nie zastępuje oficjalnych komunikatów urzędowych, lecz stanowi uzupełnienie i komentarz do nich.
4.4. Felietony i Opinie
4.4.1. Felietony muszą wyraźnie oznaczać charakter osobistych opinii autora, oddzielając je od faktów.
4.4.2. Krytyka instytucji publicznych powinna być konstrutywna i poparta argumentami.
4.4.3. Autorzy felietonów ponoszą odpowiedzialność za treść swoich tekstów, a redakcja ma prawo odmowy publikacji materiałów naruszających etykę lub/i zasady społeczności.
V. STANDARDY PISANIA TREŚCI
5.1. Tytuł i lead
5.1.1. Tytuł artykułu powinien być konkretny, informacyjny i związany z tematem — nie clickbaitowy. Dopuszczalne są formy literackie, takie jak dwuczłonowe z dwukropkiem lub tytuły w cudzysłowie, gdy przywołują nazwę własną.
5.1.2. Artykuł informatyjny oraz edukacyjny rozpoczyna się leadem, czyli akapitem wprowadzającym, który streszcza temat i zapowiada zawartość tekstu. Lead musi nadawać się do samodzielnej publikacji jako zajawka na stronie głównej i w kanałach społecznościowych. Inną, swobodniejszą formę może obrać felieton.
5.2. Układ artykułu i nagłówki
5.2.1. Artykuły budowane są hierarchicznie: tytuł główny – H1, śródtytuły sekcji – H2, nagłówek sekcji z informacjami dodatkowymi (źródła, przypisy, bibliografia, prawa autorskie) – H4.
5.2.2. Układ treści w dłuższych formach powinien być narracyjny i chronologiczny lub tematyczny — zgodnie z konwencją tekstów popularnonaukowych. Elementy strony (autora, data, kategoria) są stałe i przygotowywane przez system redakcyjny.
5.2.4. Struktura typowa artykułu portalu:
- Tytuł + metadane (autor, kategoria, data publikacji);
- Obrazek wyróżniający / „Miniaturka” / Zdjęcie wiodące z podpisem;
- Lead;
- Treść właściwa ze śródtytułami;
- Sekcje dodatkowe z informacjami dodatkowymi (źródła, przypisy, bibliografia, prawa autorskie).
5.3. Akapity i styl narracji
5.3.1. Akapity na portalu są rozbudowane, narracyjne, zazwyczaj 3 – 6 zdań, obejmujące jeden wątek myślowy. Unika się fragmentacji na jednozdaniowe akapity (styl „listy”, charakterystyczne dla mediów komercyjnych), gdy jest to zbędna, ponieważ zaburza to strukturę artykułu, zwłaszcza w przypadku treści edukacyjnych, regionalistycznych i popularnonaukowych.
5.3.2. Język artykułów jest zróżnicowany wg kategorii:
- Historia, Turystyka – ton popularnonaukowy, erudycyjny, ale przystępny; dopuszczalne epitety i ciekawostki.
- Wiadomości, Relacje – ton rzeczowy, informacyjny, z danymi i faktami.
- Felietony – ton osobisty, dopuszczalne wystąpienia w pierwszej osobie liczby pojedynczej, ironia, anegdota.
5.3.3. Autorem tekstu może posługiwać się pierwszą osobą, w przypadku form autorskich (felietony, komentarze czy autorskie materiały rozrywkowo-edukacyjne); w relacjach informacyjnych preferowany jest ton bezosobowy lub liczba mnoga.
5.3.4. Stosuje się polską typografię:
- cudzysłów typograficzny „…”, nie prosty „…” (w miarę możliwości oprogramowania);
- skróty w formacie „1946 r.”, „nr. 103–106”, tj. z kropką po np. „r.” i „nr.”;
- zakresy dat i liczb z półpauzą (1939 – 1945, 1.09.1939 – 14.09.1939);
- polskie cudzysłowy przy nazwach własnych wydawnictw, instytucji i cytatów (np. „Browar B”, „Życie Włocławka i Okolicy”).
5.4. Zdjęcia i multimedia
5.4.1. Każdy artykuł posiada zdjęcie wyróżniające (ang. thumbnail), które prezentuje temat tekstu oraz jest widoczne w kartach artykułów na stronie głównej i w listach kategorii.
4.2. Podpis zdjęcia pełni funkcję opisową – opisuje co widać na fotografii, często z lokalizacją i datą wykonania, informacją o autorstwie.
4.3. Zdjęcia ze źródeł trzecich należy opatrzyć dodatkowo informacją o źródle pochodzenia.
4.4. Tekst alternatywny (ang. alt text) jest obowiązkowy dla wszystkich zdjęć publikowanych w treści artykułu. Alt powinien opisywać treść obrazu w sposób zwięzły i funkcyjny. W przypadkach, gdy podpis zdjęcia pełni tę funkcję opisową, można uzupełnić alt o treść z już podanego podpisu zdjęcia.
4.5. Nie wolno stosować zdjęć, które spełniają wyłącznie funkcję ozdobną. Każde zdjęcie musi mieć związek z treścią zawartą w artykule lub/i osadzone w jego kontekście.
4.6. W relacjach z wydarzeń zaleca się wykorzystanie galerii lub bloku zdjęć w oryginalnej rozdzielczości, nie kompresowanych do miniatur.
5.5. Przypisy, źródła i cytowania
5.5.1. Artykuły oparte na materiałach źródłowych (historia, publicystyka, analiza) zamyka sekcja z informacjami dodatkowymi, zawierająca przypisy, źródła, bibliografię i informacje o autorstwie i prawie autorskim.
5.5.2. Format zapisu źródła jest zbliżony do uproszczonej konwencji humanistycznej (najbliższej standardom wydawniczym czasopism historycznych):
- Książka: [Imię/Inicjał imienia. Nazwisko], „Tytuł”, [wydawnictwo/miasto], [rok] r., [ew. strona]. Przykład: J. Staszewski „Włocławek. Dzieje Miasta, T.1. Od początków do 1918 roku”, Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Włocławek 1999 r.;
- Czasopismo: „Nazwa czasopisma”, [rok] r., nr. [numer], [ew. strona]. Przykład: „Gazeta Kujawska”, 1946 r., nr. 103–106;
- Artykuł prasowy (samodzielny): [Autor], „Tytuł artykułu”, [rok] r. Przykład: „Obóz pracy przymusowej w Milęcinie (Mielęcinie)”, Ludwik Szuba, 2007 r.;
- Źródło internetowe: [Nazwa strony/serwisu], [adres URL], [data dostępu];
5.5.3. W tekstach, gdzie przypisy nie występują w formie odsyłaczy, źródła wymienia się kompletnie w sekcji końcowej. W artykułach rozbudowanych, gdzie potrzebne jest wskazanie źródła konkretnej tezy, dopuszcza się przypisy dolne z numeracją ciągłą.
5.5.4. Cytaty w treści artykułu wyróżnia się jako samodzielny akapit za pomocą specjalnego bloku cytatu, podkreślającego dany cytat. Cytat zawsze pochodzi z materiału wyszczególnionego w źródłach.
5.6. Treści tłumaczone i cudze materiały
5.6.1. Tłumaczenia cudzych artykułów publikuje się wyłącznie za zgodą autora i oznacza wyraźną notką na końcu lub początku tekstu.
5.6.2. Autorstwo tłumaczenia podaje się w metryczce artykułu, obok informacji o autorze oryginału w notce tłumaczeniowej.
5.7. Metryczka, kategorie i tagi
5.7.1. Każdy artykuł posiada komplet metadanych:
- imię i nazwisko autora / pseudonim (obowiązkowe),
- datę publikacji z godziną (obowiązkowe),
- przypisanie do kategorii głównej (obowiązkowe),
- kategorie dodatkowe
- tagi tematyczne.
8. Korekty i aktualizacje
5.8.1. Błędy merytoryczne w opublikowanym tekście koryguje się niezwłocznie, z zapisaniem poprawki w treści artykułu (np. adnotacją [Zaktualizowano: data – opis zmiany]) w przypadkach, gdy zmiana dotyczy istotnej informacji, a nie wyłącznie literówki.
5.8.2. Jeśli artykuł jest kontynuacją wcześniejszego tematu, w tekście umieszcza się odnośnik do poprzedniej części.
VI. DOSTĘPNOŚĆ I INKLUZYWNOŚĆ
6.1. Dostępność Techniczna
6.1.1. Portal powinien być zaprojektowany z myślą o osobach z ograniczeniami – odpowiednie kontrasty, wielkości czcionek, alternatywne opisy obrazów.
6.1.2. Należy minimalizować elementy blokujące dostęp do treści (reklamy, okna modalne, nadmiarowe skrypty).
6.1.3. Treści powinny być dostępne na różnych platformach i w formatach (RSS, media społecznościowe, wersje mobilne).
6.2. Brak Barier Finansowych
6.2.1. Wszystkie treści informacyjne i edukacyjne muszą pozostać bezpłatne dla wszystkich użytkowników.
6.2.2. Model finansowania nie powinien tworzyć barier w dostępie.
6.3. Dane użytkowników
6.2.3. Dane użytkowników nie są wykorzystywane komercyjnie ani sprzedawane trzecim stronom.
6.2.4. Portal powinien minimalizować liczbę usług i serwisów zewnętrznych, na których opiera swoje funkcjonowanie, celem zminimalizowania ilości przekazywanych danych trzecim osobom.
6.2.5. Portal powinien utrzymywać własną przejrzystą i przystępną politykę prywatności.
VII. RELACJE ZE SPOŁECZNOŚCIĄ
7.1. Budowanie Społeczności
7.1.1. Portal powinien wspierać inicjatywy lokalne, które łączą ludzi i promują pozytywne aspekty życia regionalnego.
7.1.2. Należy tworzyć przestrzeń do dialogu – fora, komentarze, wydarzenia online/offline.
7.1.3. Czytelnicy mają prawo do wysyłania sugestii, zgłaszania tematów i kontaktu z redakcją.
7.2. Odpowiedzialność Społeczna
7.2.1. Portal powinien reagować na ważne problemy społeczne w regionie, nawet jeśli nie generują one dużej ilości ruchu na portalu.
7.2.2. Należy promować zaangażowanie obywatelskie – konsultacje społeczne, wybory, inicjatywy lokalne.
7.2.3. W sytuacjach kryzysowych (katastrofy, zagrożenia) portal powinien zapewniać aktualne i wiarygodne informacje.
VIII. PRAWO AUTORSKI I ŹRÓDŁA
8.1. Przestrzeganie Praw Autorskich
8.1.1. Wszystkie materiały (teksty, zdjęcia, grafikę) należy publikować wyłącznie na podstawie własnych praw lub uzyskania stosownej zgody.
8.1.2. Materiały zewnętrzne muszą być odpowiednio cytowane z podaniem autora i źródła.
8.1.3. W przypadku wykorzystania materiałów licencjonowanych (Creative Commons itp.) należy przestrzegać warunków licencji.
8.2. Cytowanie Źródeł
8.2.1. Wszystkie dane statystyczne, cytaty i informacje pochodzące z innych źródeł muszą mieć wyraźne odniesienie.
8.2.2. Linki do źródeł powinny być aktywnie utrzymywane i regularnie weryfikowane.
8.2.3. W przypadku materiałów archiwalnych należy podać datę publikacji pierwotnej.
IX. PROCEDURY KONTROLI JAKOŚCI
9.1. Proces Redakcyjny
9.1.1. Każdy artykuł przed publikacją powinien przechodzić proces weryfikacji faktów i korekty językowej.
9.1.2. Redakcja ma prawo odmowy publikacji materiałów niezgodnych z etyką, zawierających błędy lub nieuzasadnione zarzuty.
9.1.3. Należy ustanowić procedurę zgłaszania i rozpatrywania uwag oraz sugestii od czytelników.
9.2. Aktualizacja Dokumentu
9.2.1. Niniejsza Etyka Redakcyjno-Dziennikarska powinna być regularnie przeglądana i aktualizowana.
9.2.2. Zmiany w dokumentacji etycznej muszą być komunikowane.
9.3 Odpowiedzialność
9.3.1. Wszelkie naruszenia zasad etycznych powinny być dokumentowane i rozpatrywane zgodnie z ustalanymi procedurami.
9.3.2. Redakcja ponosi odpowiedzialność za treści publikowane na portalu i zobowiązuje się do przestrzegania powyższych zasad etycznych.